Ο Παρθενώνας διατηρήθηκε άθικτος έως και τους Μακεδονικούς χρόνους. Επιπλέον, μετά τον Γρανικό, στον Παρθενώνα αναρτήθηκαν ως τρόπαια χρυσές ασπίδες, λάφυρα της νίκης του Αλέξανδρου. Οι πρώτες καταστροφές έγιναν επί Λάχαρη, τον οποίο όρισε τύραννο των Αθηνών ο Κάσσανδρος, σύμφωνα με την αφήγηση του Παυσανία. Αυτός απέσπασε τις ασπίδες από τον Παρθενώνα, το χρυσάφι και τα κοσμήματα από το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς. Καταστροφές υπέστη και ο οπισθόδομος του ναού, όταν τον χρησιμοποίησε ως προσωπικό του κατάλυμα ο Δημήτριος ο Πολιορκητής.
Στους Ρωμαϊκούς χρόνους δεν καταγράφονται αλλαγές στον Παρθενώνα, που συνεχίζει να διατηρεί αναλλοίωτη τη φυσιογνωμία και την αίγλη του ακόμη και στους μεταχριστιανικούς αιώνες, παρόλο που επί εποχής Ιουστινιανού η πομπή των Παναθηναίων δεν ανέβαινε πια στον Παρθενώνα και είχε χαθεί πλέον κάθε λατρεία δημόσια ή ιδιωτική, σύμφωνα με το Λατίνο ρήτορα Κλαύδιο Μαμερτίνο του 4ου αιώνα.
Στους Βυζαντινούς χρόνους -αν και γλύτωσε ο Παρθενώνας την καταστροφή από τα διατάγματα του Θεοδόσιου Β'- έγινε η πρώτη μετατροπή του ναού σε χριστιανική εκκλησία της Αγίας Σοφίας, τα εγκαίνια της οποίας έγιναν επί αυτοκρατορίας Ιουστινιανού του Μέγα. Στον πρόναο προστέθηκε η αψίδα του ιερού. Από αυτές τις μετατροπές αυτές το 1877, σύμφωνα με τον Burnouf, δεν είχαν μείνει παρά λείψανα τοιχογραφιών και λιγοστά επιγραφικά χαράγματα στους τοίχους και τους κίονες.
Επί Φραγκοκρατίας ο περί τον Παρθενώνα χώρος γίνεται τόπος ενδιαίτησης του πρώτου Φράγκου άρχοντα των Αθηνών, Όθωνα ντε λα Ρος, ενώ η Ακρόπολη γίνεται η έδρα της φραγκικής βαρωνίας και το κέντρο του ιστορικού βίου της πόλης, σε σημείο που η Αθήνα είναι γνωστή πλέον ως Castellum Athenarum. Ο Παρθενώνας αποδίδεται στη Ρωμαϊκή εκκλησία και γίνεται ναός Λατινικός, τιμώμενος στο όνομα της Θεοτόκου. Στη Νοτιοδυτική γωνία προστέθηκε ένα κωδωνοστάσιο, που επί Τουρκοκρατίας έγινε μιναρές. Επί Ενετοκρατίας δεν παρατηρήθηκαν και δεν καταγράφτηκαν αλλαγές στο μνημείο.
Από τις αφηγήσεις μεταγενέστερων περιηγητών, όπως ο Ιταλός νοτάριος Νικόλαος Μαρτόνης που επισκέφθηκε την Ακρόπολη το 1395 ή ο Κυριακός Αγκωνίτης που ταξίδεψε το 1436 στην Αθήνα, έχουμε δύο περιγραφές του χριστιανικού Παρθενώνα. Ο πρώτος εκφραστής της μεσαιωνικής ιδεολογίας απορεί πως είναι δυνατόν να έχει χτιστεί ένα τόσο μεγάλο κτήριο ενώ ο δεύτερος, εκπρόσωπος της Ιταλικής Αναγέννησης, επικεντρώνεται στην ομορφιά των αρχαίων μνημείων.
Επί Τουρκοκρατίας, η Ακρόπολη έπεσε στα χέρια των Τούρκων το 1458, οπότε και την επισκέφθηκε ο Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής. Ο ιερός βράχος έμεινε πλέον γνωστός με το όνομα Ατίνα Καλεσί, δηλαδή φρούριο των Αθηνών. Κατά τον 17ο αιώνα ο Παρθενώνας είναι πλέον τζαμί και έχει μιναρέ, που καταστράφηκε το 1687. Τζαμί, ωστόσο που δεν πληρούσε τις προδιαγραφές της ισλαμικής θρησκείας και για αυτό δεν έγινε ποτέ λατρευτικό τέμενος των Μωαμεθανών.
Κατά την εκστρατεία του Φραγκίσκου Μοροζίνι κατά των Αθηνών το 1687, ο Παρθενώνας υπέστη και το μεγαλύτερο πλήγμα το βράδυ της 16ης Σεπτεμβρίου, όταν οβίδα τίναξε την πυριτιδαποθήκη που είχε εγκαταστήσει ο Αλή αγάς, διοικητής του φρουρίου στον ναό. Το μεγαλύτερο τμήμα του ναού προς την ανατολική του πλευρά κατέρρευσε. Έκτοτε και μέχρι να παραδοθεί το μνημείο στην αρχαιολογία λεηλατήθηκε συστηματικά, κυρίως από τον Λόρδο Έλγιν, ενώ υπέστη σημαντικές καταστροφές κατά την περίοδο της ελληνικής επανάστασης του 1821 και την πολιορκία του βράχου από τον Κιουταχή Μπέη.
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Aφιερώματα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Aφιερώματα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Τετάρτη 6 Απριλίου 2016
Παρασκευή 25 Μαρτίου 2016
25η Μαρτίου και Εθνική Επέτειος
Τι συνέβη, άραγε, στις 25 Μαρτίου του 1821 και την έχουμε αναδείξει ως την ημέρα της εθνικής μας εορτής; Τίποτα απολύτως λένε οι ιστορικοί. Ή σχεδόν τίποτα, για να είμαστε ακριβείς, πέρα από κάποιες αψιμαχίες. Κανένα σπουδαίο πολεμικό γεγονός που να δικαιολογεί αυτή την επιλογή. Ούτε καν η ύψωση του λαβάρου της Μονής της Αγίας Λαύρας και η ορκωμοσία των παλληκαριών από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό.
Το περιστατικό της Αγίας Λαύρας είναι ένας εθνικός μύθος. Τον οφείλουμε στον γάλλο περιηγητή και ιστορικό Φρανσουά Πουκεβίλ (1770-1838), ο οποίος συνέγραψε την τετράτομη Ιστορία της Αναγεννήσεως της Ελλάδος (1824). Η ιστορία διαδόθηκε από στόμα σε στόμα, αλλά και μέσω του πίνακα Ο Όρκος της Αγίας Λαύρας (1851) του σημαντικού έλληνα ζωγράφου Θεόδωρου Βρυζάκη (1814-1878).
Άλλωστε και ο ίδιος ο Παλαιών Γερμανός δεν αναφέρει λέξη για το περιστατικό στα απομνημονεύματά του. Είναι ιστορικά εξακριβωμένο ότι εκείνη την ημέρα δεν βρισκόταν στη Μονή της Αγίας Λαύρας, αλλά στην Πάτρα, όπου όντως όρκισε τους επαναστάτες της περιοχής στην Πλατεία του Αγίου Γεωργίου.
Η επέτειος να γιορτάζουμε τον εθνικό ξεσηκωμό στις 25 Μαρτίου καθιερώθηκε στις 15 Μαρτίου 1838 από τον βασιλιά Όθωνα, προκειμένου να συνδεθεί με το εκκλησιαστικό γεγονός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Ήταν και επιθυμία του Αλέξανδρου Υψηλάντη και της Φιλικής Εταιρείας να συνδεθεί η έναρξη της επανάστασης με μια μεγάλη εκκλησιαστική εορτή για να τονωθεί το φρόνημα των υπόδουλων Ελλήνων.
Στην πραγματικότητα, η Επανάσταση δεν ξεκίνησε στις 25 Μαρτίου 1821, αλλά λίγες μέρες νωρίτερα στην Πελοπόννησο, μία περιοχή με συμπαγείς ελληνικούς πληθυσμούς και μικρή στρατιωτική παρουσία των Τούρκων. Ο στρατιωτικός και πολιτικός διοικητής της Πελοποννήσου (Μόρα Βαλεσί) Χουρσίτ Πασάς βρισκόταν στα Γιάννινα για να εξοντώσει τον Αλή Πασά, ο οποίος είχε αυτονομηθεί από την Υψηλή Πύλη. Πριν από την αναχώρησή του, ο Χουρσίτ είχε λάβει διαβεβαιώσεις από τους προεστούς του Μοριά ότι οι φήμες που κυκλοφορούσαν για τον επικείμενο ξεσηκωμό των ραγιάδων ήταν ανυπόστατες.
Αχαιοί και Μανιάτες ερίζουν για το ποιος έριξε την πρώτη τουφεκιά του εθνικού ξεσηκωμού. Στις 21 Μαρτίου αρχίζει η πολιορκία των Καλαβρύτων από τον Σωτήρη Χαραλάμπη και τους Πετμεζαίους. Είναι η πρώτη πολεμική ενέργεια της Επανάστασης και θα λήξει νικηφόρα μετά από πέντε ημέρες.
Στις 23 Μαρτίου οι Μανιάτες υπό την αρχηγία του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και τη συνεπικουρία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη καταλαμβάνουν την Καλαμάτα και με διακήρυξή τους κάνουν γνωστό στη διεθνή κοινότητα τον ξεσηκωμό των Ελλήνων. Την ίδια ημέρα, οι άνδρες του Αντρέα Λόντου θέτουν υπό τον έλεγχό τους τη Βοστίτσα (σημερινό Αίγιο), ενώ επαναστατικός αναβρασμός επικρατεί στην Πάτρα. Από την Κωνσταντινούπολη με προορισμό το Άγιο Όρος αναχωρεί ο σερραίος έμπορος και φλογερός πατριώτης Εμμανουήλ Παππάς, προκειμένου να ξεκινήσει την Επανάσταση στη Μακεδονία.
Η 23η Μαρτίου είναι ο πρώτος σημαντικός σταθμός του εθνικού αγώνα και θα μπορούσε κάλλιστα να είχε πάρει τη θέση της 25ης Μαρτίου στο εορταστικό καλεντάρι της χώρας μας.
Τετάρτη 23 Μαρτίου 2016
Ο κώδικας της Ελληνικής σημαίας!
1.
Η Ελληνική Σημαία εκπροσωπεί το Έθνος μας, την Πατρίδα μας και την
κρατική μας οντότητα. Σε περίπτωση πολέμου η Σημαία πρέπει να φυλάσσεται
και να προστατεύεται ακόμα και με την ζωή μας. Χαρακτηριστικό
παράδειγμα αυτού είναι το γεγονός ότι όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν την
Αθήνα στις 27 Απριλίου 1941, ο Σημαιοφόρος πάνω στον Παρθενώνα, ο
17χρονος Κώστας Κουκκίδης φορώντας την στολή της Ελληνικής νεολαίας της
εποχής, παρά να την παραδώσει στους Γερμανούς, την υπέστειλε και αφού
την τύλιξε πάνω του, έπεσε μαζί με αυτήν από τον ιερό βράχο της
Ακροπόλεως, στο κενό!
2.
Σε περίπτωση που μια Σημαία φθαρεί, τότε καίγεται, αλλά ΠΟΤΕ δεν
πετιέται στα σκουπίδια. Στα σκουπίδια μπορούν να πεταχτούν μόνο οι
στάχτες...
3.
Η Σημαία χρησιμοποιείται μόνον σε έπαρση επί ιστού. Απαγορεύεται η
οποιαδήποτε άλλη χρήση της. (π.χ. κρέμασμα κουρτίνας, διακοσμητικό,
ένδυμα, κλπ)
- See more at:
http://policenet.gr/article/%CE%BF-%CE%BA%CF%8E%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%B1%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82-%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CF%86%CF%89%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%B5%CF%83-0#sthash.W8u6Y3cY.dpufΤρίτη 23 Φεβρουαρίου 2016
Αλκυονίδες ημέρες
Ο Μύθος
Η ονομασία τους προέρχεται από τη μυθική Αλκυόνη, κόρη του βασιλιά των ανέμων Αίολου. Σύμφωνα με το έργο «Αλκυών», που αποδίδεται στο Λουκιανό, η Αλκυόνη μετά το θάνατο του συζύγου της Κήυκα αναζητούσε μάταια το πτώμα του. Οι θεοί τη λυπήθηκαν και τη μεταμόρφωσαν στο ομώνυμο πουλί (κοινώς ψαροπούλι, θαλασσοπούλι ή μπιρμπίλι).
Σύμφωνα με άλλη εκδοχή του μύθου, η Αλκυόνη έπεσε στη θάλασσα, μόλις τα κύματα έφεραν το πτώμα του συζύγου της στην πατρίδα του Οίτη. Οι θεοί θέλοντας να διαιωνίσουν την αληθινή συζυγική αγάπη, τους μεταμόρφωσαν σε πουλιά. Από τότε, η Αλκυόνη γεννούσε τα αυγά της στην ακροθαλασσιά, όπου όμως οι νεοσσοί της παρασύρονταν και χάνονταν από τα κύματα.
Ο Δίας κάποτε τη λυπήθηκε και αποφάσισε να στέλνει μέσα στην καρδιά του χειμώνα, την εποχή που η Αλκυόνη επωάζει τα αυγά της, 14 ημέρες καλοκαιρίας και διέταξε τον Αίολο να συγκρατεί αυτές τις ημέρες τους ανέμους. Έτσι, το χρονικό αυτό διάστημα ονομάστηκε Αλκυονίδες Ημέρες. Αναφορές του μύθου της Αλκυόνης υπάρχουν στο έργο των ρωμαίων συγγραφέων Οβίδιου, Υγίνου και Βιργιλίου.
Η Επιστήμη
Επιστημονικά, οι αλκυονίδες ημέρες είναι ένα καιρικό φαινόμενο της χειμερινής περιόδου, που παρατηρείται στις νότιες περιοχές του ιταλικού και ιδιαίτερα του ελληνικού χερσαίου και νησιωτικού χώρου. Είναι γνωστό από την αρχαιότητα, καθώς υπάρχουν αναφορές στον Αριστοτέλη («Περί ζώων ιστορίαι») και τον Αιλιανό («Περί ζώων ιδιότητος»).
Εμφανίζεται σε σειρές διαδοχικών ημερών και χαρακτηρίζεται από αίθριο καιρό και νηνεμία ή το πολύ ασθενείς ανέμους. Παρατηρείται στα μέσα του χειμώνα και ιδιαίτερα τον Ιανουάριο, σύμφωνα με σχετική μελέτη (1896) του καθηγητή Αστρονομίας Δημήτριου Αιγινήτη (1865-1936), ενώ το 1957 σε ανάλογη μελέτη του, ο καθηγητής Μετεωρολογίας Λεωνίδας Καραπιπέρης (γ. 1908) υποστήριξε ότι οι αλκυονίδες ημέρες εμφανίζονται κατά το διάστημα από 15 Δεκεμβρίου έως 15 Φεβρουαρίου.
Τις τελευταίες δεκαετίες με την ένταση της ανθρώπινης δραστηριότητας παρατηρείται επιβάρυνση του περιβάλλοντος, ιδίως στα αστικά κέντρα, κατά τη διάρκεια των αλκυονίδων ημερών. Οι ανεμολογικές συνθήκες, που επικρατούν την περίοδο αυτή, ευνοούν την εμφάνιση υψηλών τιμών ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Σάββατο 28 Νοεμβρίου 2015
Πως πέθανε ο Πλάτωνας;
Πλάτωνας (428/427-348/347 π.Χ. Ήταν 31 ετών όταν εκτελέστηκε ο
Σωκράτης. Δεν παντρεύτηκε. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, που συνέβαλε τα
μέγιστα στο να γίνει ευρύτερα γνωστός ο Πλάτωνας, του άρεσαν τα σύκα. Η
αλήθεια είναι ότι δεν ξέρουμε καν γιατί ονομάστηκε Πλάτων - η λέξη
σημαίνει «ευρύς» και ίσως να υπονοεί μια μυώδη κορμοστασιά, που μας
φέρνει στο νου ιστορίες δεινότητας στην πάλη.
Κατά τον Κικέρωνα, ο Πλάτωνας αποβίωσε
την ώρα που έγραφε. Όμως ο Έρμιππος λέει ότι πέθανε σ’ ένα γαμήλιο
φαγοπότι σε ηλικία 81 ετών και ότι ενταφιάστηκε στο χώρο της Ακαδημίας. Ο
Νεοπλατωνικός της Αναγέννησης Μαρσίλιο Φιτσίνο προσθέτει ότι ο Πλάτωνας
πέθανε ανήμερα των γενεθλίων του και σχολιάζει ότι ο αριθμός 81 έχει
τεράστια σημασία, καθώς είναι ο τελειότερος, γινόμενο του 9 επί 9 και
άθροισμα του 8 συν 1. Όμως μία διαφορετική εκδοχή αναφέρει ότι ο
Πλάτωνας πέθανε μαστιζόμενος από ψείρες. Πάντως όποιος διαδίδει μια τόσο
σιχαμερή ιστορία «τον θίγει βαθύτατα», αποφαίνεται το 1687 ο εμβριθής
Τόμας Στάνλεϋ στην Ιστορία της Φιλοσοφίας.
Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2015
Τσικνοπέμπτη
Η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου
(Κρεατινής) ονομάζεται Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη, επειδή την ημέρα
αυτή όλα τα σπίτια ψήνουν κρέας ή λειώνουν το λίπος από τα χοιρινά και ο
μυρωδάτος καπνός (τσίκνα) είναι διάχυτος παντού. Από αυτή την τσίκνα,
λοιπόν, έχει πάρει και το όνομά της η Πέμπτη και λέγεται Τσικνοπέμπτη.
Το
έθιμο χάνεται στα βάθη των αιώνων, χωρίς να γνωρίζουμε την προέλευσή
του. Εικάζεται, όμως, ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των
αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων, που επιβίωσαν του Χριστιανισμού. Σύμφωνα με
τον λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο, το φαγοπότι και το γλέντι της ημέρας
είναι «ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης».
Την
Τσικνοπέμπτη, που βρίσκεται στο μέσο του Τριωδίου, ξεκινούν ουσιαστικά
οι εκδηλώσεις της Αποκριάς, οι οποίες κορυφώνονται με τα Κούλουμα την
Καθαρά Δευτέρα. Ανάλογες γιορτές υπάρχουν στη Γερμανία (Schmutziger
Donnerstag = Λιπαρή Πέμπτη) και στη Νέα Ορλεάνη των ΗΠΑ (Mardi Gras =
Λιπαρή Τρίτη), που συνδυάζονται με καρναβαλικές εκδηλώσεις.
Στο
έθιμο της Τσικνοπέμπτης και γενικά στην κρεατοφαγία αντιτίθεται η
οργάνωση “Πολίτες για τα Δικαιώματα της Φύσης και της Ζωής” (ΠΟΦΥΖΩ),
που υποστηρίζει την ιδεολογία του «αντισπισισμού» (anti-speciesism), η
οποία στρέφεται κατά της καταπάτησης των δικαιωμάτων των ζώων.
Η Τσικνοπέμπτη ανά την Ελλάδα
- Στην παλαιά πόλη της Κέρκυρας τελούνται τα Κορφιάτικα Πετεγολέτσια ή αλλιώς Κουτσομπολιά ή Πέτε Γόλια. Η πετεγολέτσα, το πετεγουλιό όπως το λένε οι Κερκυραίοι, δεν είναι άλλο από το γνωστότατο κουτσομπολιό. Η πετεγολέτσα πραγματοποιείται το βράδυ της Τσικνοπέμπτης, στην Πιάτσα κοντά στην τοποθεσία “Κουκουνάρα”, της πόλης τής Κέρκυρας.
- Στην Πάτρα έχουμε το έθιμο της Κουλουρούς. Η Γιαννούλα η Κουλουρού πιστεύει λανθασμένα πως ο Ναύαρχος Ουίλσον είναι τρελά ερωτευμένος μαζί της και πως έρχεται να την παντρευτεί. Γι’ αυτό ντύνεται νύφη και με τη συνοδεία των Πατρινών πηγαίνει να προϋπαντήσει τον καλό της στο λιμάνι. Γύρω της οι Πατρινοί διασκεδάζουν με τα καμώματά της.
- Στις Σέρρες ανάβονται μεγάλες φωτιές στις αλάνες, στις οποίες αφού ψήσουν το κρέας, πηδούν από πάνω τους. Στο τέλος κάποιος από την παρέα με χιούμορ αναλαμβάνει τα «προξενιά», ανακατεύοντας ταυτόχρονα τα κάρβουνα με ένα ξύλο.
- Στην Κομοτηνή καψαλίζουν την κότα που θα φαγωθεί την επόμενη Κυριακή (της Απόκρεω). Αυτήν την ημέρα τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσσουν δώρα φαγώσιμα. Ο αρραβωνιαστικός στέλνει στην αρραβωνιαστικιά του μια κότα, τον κούρκο, και εκείνη στέλνει μπακλαβά και μια κότα γεμιστή. Όλα αυτά πραγματοποιούν την παροιμία πως ο «έρωτας περνάει από το στομάχι».
- Στο Ηράκλειο της Κρήτης, μικροί και μεγάλοι περιδιαβαίνουν μεταμφιεσμένοι στους δρόμους και στις πλατείες της πόλης, τραγουδώντας και χορεύοντας.
Πρωταπριλιά
Κάθε χρόνο την 1η Απριλίου
αναβιώνει το έθιμο με τα αθώα ψέματα. Πρόκειται για μία παιγνιώδη
συνήθεια των ανθρώπων, με παγκόσμια διάσταση. Το έθιμο έλκει την
καταγωγή του από τη Δύση και ρίζες του ανιχνεύονται στους αρχαίους
Κέλτες, οι οποίοι συνήθισαν την Πρωταπριλιά που καλυτέρευε ο καιρός να
βγαίνουν για ψάρεμα. Τις περισσότερες φορές γύριζαν με άδεια χέρια, αλλά
οι ψεύτικες ιστορίες τους για μεγάλα ψάρια έδιναν κι έπαιρναν.
Τον Μεσαίωνα, οι Γάλλοι γιόρταζαν την Πρωτοχρονιά την 1η Απριλίου, λόγω του Πάσχα. Το 1560 ή 1564 ο βασιλιάς Κάρολος Θ' μετέθεσε την αρχή του έτους από την 1η Απριλίου στην 1η Ιανουαρίου
για να συμβαδίζει η χώρα του ημερολογιακά με τις άλλες χώρες. Η αλλαγή
αυτή δημιούργησε προβλήματα στον λαό, καθώς ό,τι έχει σχέση με την
οργάνωση του χρόνου δημιουργεί συναισθηματικές φορτίσεις και
αντιδράσεις. Όσοι, λοιπόν, από τους υπηκόους του βασιλιά αποδέχτηκαν την
ημερολογιακή αλλαγή πείραζαν εκείνους που συνέχιζαν να τηρούν την παλιά
πρωτοχρονιά (1η Απριλίου), λέγοντάς τους περιπαικτικά ψέματα ή κάνοντάς
τους ψεύτικα πρωτοχρονιάτικα δώρα.
Από τους Κέλτες και τους
Γάλλους το έθιμο μεταλαμπαδεύτηκε σε όλο τον κόσμο, με προεξάρχουσες τις
εφημερίδες στις αρχές του 20ου αιώνα και στη συνέχεια τα ηλεκτρονικά
μέσα ενημέρωσης, που συχνά μεταδίδουν πολύ επιτυχημένες ειδήσεις -
φάρσες.
Στον ελληνικό χώρο το έθιμο πρέπει να ήταν γνωστό από την
εποχή των Σταυροφοριών. Η συνήθεια να λένε ψέματα δεν είναι άγνωστη στην
Ελλάδα. Μάλιστα, αποτελεί, όπως υποστηρίζει ο λαογράφος Γεώργιος Μέγας,
συνήθη μηχανισμό στην προσπάθεια εξασφάλισης της επιτυχίας μιας μαγικής
ενέργειας ή ενός δύσκολου έργου, βάσει της αντίληψης ότι η ψευδολογία
ξεγελά και εμποδίζει τις βλαπτικές δυνάμεις. Και το ψέμα της
Πρωταπριλιάς είναι «ένα σκόπιμο ξεγέλασμα των βλαπτικών δυνάμεων που θα
εμπόδιζαν την αγροτική παραγωγή», σύμφωνα με το λαογράφο Δημήτριο
Λουκάτο.
Πρωταπριλιάτικες φάρσες που άφησαν εποχή
- Το 1957, ο παρουσιαστής ειδήσεων του BBC Ρίτσαρντ Ντίμπλεμπι παρουσίασε οπτικοποιημένο ρεπορτάζ για την ανοιξιάτικη συγκομιδή σπαγγέτι στην Ιταλία και γίνεται πιστευτός!
- Το 1993, αρθρο στη βρετανική εφημερίδα Independent ανέφερε την ανακάλυψη του χωριού του Aστερίξ από επιστήμονες των Πανεπιστημίων της Οξφόρδης και της Βρέστης. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι ανασκαφές έφεραν στο φως νομίσματα, στα οποία απεικονίζονταν αγριογούρουνα, ενώ δεν υπήρχε ίχνος ρωμαϊκής εισβολής!
- Το 1995, το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε ότι κατά τις ανασκαφές του μετρό βρέθηκε ο τάφος του Σωκράτη. Το υπουργείο έδωσε, μάλιστα, λεπτομέρειες, ενώ σημείωνε ότι βρέθηκαν επίσης ο χιτώνας του ιδίου, αλλά και ίχνη του κονίου που είχε πιει. Η είδηση έκανε το γύρο του κόσμου μέσω των ξένων ειδησεογραφικών πρακτορείων. Πρώτο στην παγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού έπεσε το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων, που λίγες ώρες μετά έσπευσε να ανακαλέσει.
- Το 2008, το BBC παρουσίασε βίντεο με μία μοναδική ανακάλυψη. Πιγκουίνοι της Ανταρκτικής μετατρέπονται σε αποδημητικά πουλιά, πετώντας μίλια μακριά. Σύμφωνα με τον παρουσιαστή, Τέρι Τζόουνς, προορισμός τους είναι τα τροπικά δάση της Αμερικής.
Τετάρτη 25 Νοεμβρίου 2015
Θωρηκτό Αβέρωφ
Το Θωρηκτό Αβέρωφ είναι ένα πλοίο - θρύλος του
Πολεμικού μας Ναυτικού. Οι επιτυχίες του στο Αιγαίο του χάρισαν αμέσως
τον χαρακτηρισμό «Το τυχερό πλοίο».
Κατασκευάσθηκε στα ναυπηγεία του Λιβόρνο της Ιταλίας, καθελκύστηκε στις 27 Φεβρουαρίου 1910 (12 Μαρτίου 1910 με το νέο ημερολόγιο) και παραδόθηκε στη χώρα μας στις 15 Μαΐου 1911. Την 1η Σεπτεμβρίου
του ίδιου χρόνου κατέπλευσε στο Φάληρο κι έγινε δεκτό με ενθουσιασμό
από τον ελληνικό λαό. Κόστισε συνολικά 25.000.000 χρυσές ελληνικές
δραχμές. Το 1/3 της τιμής του κατέβαλε ο εθνικός ευεργέτης Γεώργιος Αβέρωφ και τα 2/3 το ελληνικό δημόσιο με εξωτερικό δανεισμό.
ς
Το
«Αβέρωφ» ήταν από τα πιο σύγχρονα πολεμικά της εποχής του. Ατμοκίνητο,
έπλεε με ταχύτητα 23 κόμβων και είχε πλήρωμα 20 αξιωματικών και 670
ναυτών. Αμέσως έγινε η ναυαρχίδα του απηρχαιωμένου ελληνικού στόλου.Το «Αβέρωφ» σε επιχειρησιακό επίπεδο άλλαξε τις ισορροπίες στο Αιγαίο. Με κυβερνήτη τον ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη ηγήθηκε των ελληνικών ναυτικών δυνάμεων στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-13. Οι νικηφόρες ναυμαχίες της Έλλης και της Λήμνου κατά του τουρκικού στόλου διέλυσε τις προσδοκίες του Σουλτάνου και της Υψηλής Πύλης για τον έλεγχο του Αιγαίου.
Τον
Οκτώβριο του 1918 το «Αβέρωφ» ύψωσε την ελληνική σημαία στην
Κωνσταντινούπολη, καθώς η χώρα μας ήταν μία από τις νικήτριες δυνάμεις
του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.
Το «Αβέρωφ» συμμετείχε στη Μικρασιατική Εκστρατεία, μεταφέροντας
στρατεύματα και παραλαμβάνοντας τους πρόσφυγες μετά την Καταστροφή. Στον
Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αν και «γερασμένο» το «Αβέρωφ» συμμετείχε σε νηοπομπές στον Ινδικό Ωκεανό.
Το
εύδρομο καταδρομικό, που συνδέθηκε άρρηκτα με τον ναύαρχο Κουντουριώτη
και την πολιτική πίστη του Ελευθερίου Βενιζέλου στη ναυτική ισχύ της
Ελλάδας, παροπλίσθηκε το 1951. Σήμερα είναι πλωτό μουσείο και ναυλοχεί
στο Φάληρο.
Δευτέρα 23 Νοεμβρίου 2015
Η ιστορία της Αγια-Σοφιάς
Η Αγία Σοφία είναι το πρώτο κτίσμα που χτυπάει στα μάτια του
επισκέπτη, καθώς εισέρχεται από την Προποντίδα. Το ξεχωριστό αυτό σημείο
είχαν επιλέξει για να χτίσουν τους ναούς τους, αιώνες πριν από τους
Βυζαντινούς, οι ειδωλολάτρες.
Ο πρώτος ναός της Αγίας Σοφίας
θεμελιώθηκε από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο το 330 μ.Χ. όταν ονόμασε τη
μετέπειτα Κωνσταντινούπολη πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η
ανέγερση του ναού ολοκληρώθηκε από τον γιο του Κωνστάντιο και τα
εγκαίνια έγιναν στις 15 Φεβρουαρίου του 360.
Κατά
την εποχή του Αρκαδίου, το 404, η πρώτη Αγιά Σοφιά πυρπολείται και θα
κτισθεί εκ νέου από τον Θεοδόσιο Β'. Τα εγκαίνια θα γίνουν στις 10 Οκτωβρίου του 415, όμως ο ναός θα πυρποληθεί και πάλι το 532, κατά τη Στάση του Νίκα.
Έτσι, ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α' αποφασίζει να κατασκευάσει την
εκκλησία από την αρχή, στον ίδιο χώρο, αλλά πολύ πιο επιβλητική, για να
δεσπόζει στη Βασιλεύουσα. Τα θεμέλια αυτού του μεγαλοπρεπή ναού θα μπουν
στις 23 Φεβρουαρίου του 532, με σχέδια που εκπόνησαν οι αρχιτέκτονες Ανθέμιος Τραλλιανός και Ισίδωρο ο Μιλήσιος.
Για
την ολοκλήρωση του κολοσσιαίου έργου δούλεψαν αδιάκοπα επί έξι χρόνια
10.000 τεχνίτες, ενώ ξοδεύτηκαν 320.000 λίρες (περίπου 120.000.000
ευρώ). Από κάθε σημείο όπου υπήρχε Ελληνισμός, έγινε προσφορά: Τα
πράσινα μάρμαρα από τη Μάνη και την Κάρυστο, τα τριανταφυλλιά από τη
Φρυγία και τα κόκκινα από την Αίγυπτο. Από τον υπόλοιπο κόσμο
προσφέρθηκαν τα πολύτιμα πετράδια, ο χρυσός, το ασήμι και το
ελεφαντόδοντο, για τη διακόσμηση του εσωτερικού.
Τα εγκαίνια έγιναν στις 27 Δεκεμβρίου
του 537 από τον Ιουστινιανό, ο οποίος βλέποντας την υπεροχή της Αγίας
Σοφίας έναντι του ξακουστού ναού του Σολομώντα, αναφωνεί: «Δόξα των Θεώ
το καταξιωσάντι με τελέσαι τοιούτον έργον. Νενίκηκά σε Σολομών».
Για χίλια και πλέον χρόνια (537-1453),
η Αγία Σοφία θα αποτελέσει το κέντρο της ορθοδοξίας και του ελληνισμού.
Εκεί, ο λαός θα γιορτάσει τους θριάμβους, θα θρηνήσει τις συμφορές και
θα αποθεώσει τους νέους αυτοκράτορες.
Η τελευταία λειτουργία τελέστηκε στις 29 Μαΐου
του 1453. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ΙΑ' Δραγάτης, αφού
προσευχήθηκε μαζί με το λαό και ζήτησε συγνώμη για λάθη που πιθανόν
έκανε, έφυγε για τα τείχη, όπου έπεσε μαχόμενος. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, η Αγία Σοφία έγινε τζαμί και με την επανάσταση του Κεμάλ Ατατούρκ μετατράπηκε σε μουσείο.
Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2015
Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Τήνου
Η εικόνα της Παναγίας, στην οποία αποδίδονται πολλά θαύματα, βρέθηκε στις 30 Ιανουαρίου 1823 στο κτήμα Δοξαρά στην Τήνο. Στη θέση αυτή κτίσθηκε περικαλλής ναός, στον οποίο εναποτέθηκε η εικόνα, που απεικονίζει τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Ο Ναός της Ευαγγελίστριας στην Τήνο με το πέρασμα του χρόνου έγινε κέντρο πανελληνίου και πανορθοδόξου προσκυνήματος.
Το
1821, στις αρχές της Ελληνικής Επανάστασης, ενφανίστηκε στον ύπνο ενός
γέροντα, του Μιχάλη Πολυζώνη, η Παναγία και τον διέταξε να σκάψει στον
αγρό του Αντώνη Δοξαρά, έξω από την πόλη της Τήνου για να ανεύρει την
εικόνα της. Πράγματι, ο μπαρμπα-Μιχάλης εκτέλεσε το θέλημά της, αλλά η
εικόνα δεν βρέθηκε.
Ένα χρόνο αργότερα, το καλοκαίρι του 1822, η
μοναχή Πελαγία (κατά κόσμον Λουκία Νεγρεπόντη), που εγκαταβιούσε στο
ορθόδοξο μοναστήρι της Παναγίας Κεχροβουνίου, είδε επανειλημμένα στον
ύπνο της την Παναγία, η οποία τη διέταξε να παρουσιασθεί στους
πρόκριτους του νησιού και να τους πείσει να συνεχίσουν τις έρευνες και
να αναγείρουν ένα μικρό ναό στο κτήμα Δοξαρά.Οι
έρευνες συνεχίστηκαν, αλλά το μόνο που βρέθηκε ήταν τα ερείπια ενός
αρχαίου ναού κι ένα ξεροπήγαδο. Ύστερα από λίγο ενέσκηψε επιδημία
πανώλης στην Τήνο και προς εξιλέωση της Παναγίας αποφασίστηκε να κτισθεί
μικρός ναός στον αγρό του Δοξαρά.
Κατά τη διάρκεια της τελετής
του θεμελίου λίθου, με έκπληξη οι παριστάμενοι είδαν το άλλοτε
ξεροπήγαδο να είναι γεμάτο με δροσερό νερό. Το θεώρησαν θαύμα και με
μεγαλύτερη ζέση συνέχισαν την αναζήτηση της εικόνας της Παναγίας. Εν τω
μεταξύ, η πανώλη συνέχιζε το θανατηφόρο έργο της.
Στις 30 Ιανουαρίου 1823, ανήμερα της εορτής των Τριών Ιεραρχών
κι ενώ οι εργασίες για την ανέγερση του ναΐσκου συνεχίζονταν με
πυρετώδεις ρυθμούς, η αξίνα του εθελοντή οικοδόμου Εμμανουήλ Μάτσα ή
Σπανού προσέκρουσε στην εικόνα και την έσπασε στα δύο. Μόλις το
αντελήφθη, μάζεψε τα σπασμένα κομμάτια της εικόνας κι ενώ επιχειρούσε να
τα προσαρμόσει, αυτά κόλλησαν ως εκ θαύματος.
Το γεγονός
διαδόθηκε αστραπιαία σ’ όλο το νησί και πλήθη λαού συνέρρευσαν στο
σημείο για να προσκυνήσουν τη σεπτή εικόνα. Λίγες μέρες μετά
εξαφανίστηκε και η πανώλη από το νησί.
Η εικόνα είναι σχετικά
μικρών διαστάσεων και παριστά τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Είναι
αρχαιοτάτη και αρίστης τέχνης, αν κι έχει υποστεί φθορές από πυρκαϊά και
από την παραμονή της για πολλά χρόνια κάτω από το έδαφος.
Σήμερα
βρίσκεται στον περικαλλή ναό που κτίσθηκε πάνω από τον αρχικό ναΐσκο με
συνεισφορές των κατοίκων της Τήνου και είναι κατάκοσμη και σκεπασμένη εξ
ολοκλήρου πλην των προσώπων, με χρυσό, άργυρο και με αναρίθμητα τιμαλφή
και πολύτιμους λίθους, τάματα των πιστών.
Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2015
Η ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες πρωτάρχισαν το 776 π.Χ. στην Ολυμπία της Ήλιδας, με τη συμμετοχή αθλητών απ’ όλο τον Ελληνικό Κόσμο της αρχαιότητας. Κατά τη διάρκεια των Αγώνων κηρυσσόταν εκεχειρία και οι πολεμικές επιχειρήσεις διακόπτονταν.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες πέρασαν από διάφορες φάσεις ακμής και παρακμής, έως ότου καταργήθηκαν από τον αυτοκράτορα του Βυζαντίου Θεοδόσιο τον Μέγα το 393 μ.Χ. ως ειδωλολατρικοί.
1503 χρόνια αργότερα αναβίωσαν, χάρις στις ενέργειες δύο ανθρώπων, του Γάλλου βαρώνου Πιέρ Ντε Κουμπερτέν (1836-1937) και του Έλληνα λόγιου και επιχειρηματία Δημητρίου Βικέλα (1835-1908).
Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2015
Τρίτη και 13
Δεισιδαιμονία που απαντάται στους Έλληνες και τους Ισπανόφωνους λαούς.
Γενικώς,
η Τρίτη θεωρείται αποφράς ημέρα, δηλαδή γρουσούζικη και επικίνδυνη για
τους παραπάνω λαούς. Όταν συμπίπτει Τρίτη και 13, οι προληπτικοί τη
θεωρούν πολύ άτυχη και επικίνδυνη ημέρα. Για τους υπόλοιπους λαούς η
γρουσούζικη ημέρα είναι η Παρασκευή και 13.
Οι Ισπανόφωνοι
εκφράζουν την ημέρα με την παροιμία «En martes, ni te cases ni te
embarques» («Την Τρίτη, μη παντρεύεσαι και μη ξεκινάς ταξίδι»). Κάτι
ανάλογο ισχύει και στα καθ’ ημάς, όταν οι προληπτικοί μέσα στην Τρίτη
αποφεύγουν να αρχίσουν οποιαδήποτε εργασία, να επιχειρήσουν ταξίδι ή να
τελέσουν αρραβώνα. Αντίθετα, η Τρίτη είναι η κατάλληλη για εκδηλώσεις
μαγείας.
Κατά την ελληνική παράδοση, η Τρίτη θεωρείται
γρουσούζικη, καθώς την ημέρα αυτή η Κωνσταντινούπολη έπεσε στα χέρια
των Οθωμανών Τούρκων (Τρίτη 29 Μαΐου 1453). Όπως παρατηρεί ο “πατέρας”
της ελληνικής λαογραφίας Νικόλαος Πολίτης (1852-1921), η ερμηνεία αυτή
είναι υστερογενής, αφού και οι σύγχρονοι στην Άλωση απέδωσαν την εθνική
εκείνη συμφορά στην ολέθρια επίδραση της ημέρας. Μαρτυρία για την
πρόληψη αυτή υπάρχει ήδη από το 1164.
Η εξήγηση της δεισιδαιμονίας
πρέπει να αναζητηθεί, κατά τον Νικόλαο Πολίτη, σε αστρολογικές
προβλέψεις. Σύμφωνα με αυτές, την Τρίτη κυρίαρχος είναι ο πλανήτης Άρης,
ενώ σε κάποια ώρα της ημέρας (η «κακιά ώρα») επικρατεί μαζί με τον
πλανήτη Κρόνο. Γι’ αυτό η ώρα αυτή καθίσταται ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Επειδή, όμως, κανείς δεν μπορεί να την προσδιορίσει, ολόκληρη η Τρίτη
αντιμετωπίζεται ως αποφράς ημέρα.
Το 13 είναι ο κατεξοχήν
κακότυχος αριθμός, που σπάει την αρμονία του 12 (12 Θεοί του Ολύμπου, 12
άθλοι του Ηρακλή, 12 φυλές του Ισραήλ, 12 μαθητές
του Χριστού, 12 Ιμάμηδες κλπ). Με την προσθήκη του αριθμού «ένα»
σχηματίζεται η αρχή ενός νέου κύκλου. Το άγνωστο, που αντιπροσωπεύει ο
αριθμός 13, προκαλεί ανησυχία στους ανθρώπους κι έτσι άρχισαν να το
συνδέουν με ατυχή γεγονότα.
Σχετικά...
Η Τρίτη είναι τυχερή ημέρα για τους Εβραίους, λόγω της διπλής αναφοράς της λέξης «καλόν» στην Παλαιά Διαθήκη (Γένεσις, κεφ. Α , στίχοι 10 και 13)Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2015
Η ιστορία του Πανεπιστημίου Αθηνών
Η ιδέα για την ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών ανήκε στον Ιωάννη Καποδίστρια και η υλοποίηση της στον βασιλιά Όθωνα. Ιδρύθηκε με βασιλικό διάταγμα στις 14 Απριλίου του 1837 και εγκαινιάστηκε στις 3 Μαΐου του ίδιου χρόνου. Πρωτοστεγάστηκε στην κατοικία του αρχιτέκτονα Σταμάτη Κλεάνθη, επί της οδού Θόλου, στη βορειοανατολική πλευρά της Ακρόπολης. Ήταν το πρώτο Πανεπιστήμιο, όχι μόνο του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους, αλλά και της Ανατολικής Μεσογείου.
Το Οθώνειον Πανεπιστήμιον, όπως λεγόταν πριν πάρει το σημερινό όνομα Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιον Αθηνών, αποτελούνταν από τέσσερις σχολές: Θεολογίας, Νομικής, Ιατρικής και Τεχνών (η οποία περιλάμβανε τότε τις Εφαρμοσμένες Επιστήμες και τα Μαθηματικά). Το 1904, η Σχολή των Τεχνών διασπάστηκε σε δύο Σχολές, σε αυτή των Τεχνών και αυτή των Επιστημών, η οποία περιέλαβε τις νέες Σχολές Φυσικής, Μαθηματικών και Φαρμακευτικής. Το 1919 προστέθηκε το τμήμα της Χημείας και το 1922 η Σχολή Φαρμακευτικής ξεχώρισε ως τμήμα. Μια άλλη αλλαγή έγινε όταν στην Ιατρική Σχολή προστέθηκε το τμήμα της Οδοντιατρικής.
Με πρώτο πρύτανη τον Κωνσταντίνο Σχινά, το πανεπιστήμιο είχε αρχικώς 33 τακτικούς και εκτάκτους καθηγητές, 52 φοιτητές και 75 μη εγγεγραμμένους ακροατές, ως επί το πλείστον γηραιούς φουστανελοφόρους αγωνιστές του '21, δημοσίους υπαλλήλους και μαθητές γυμνασίου.
Ανάμεσα στο 1895 και στο 1911, κάθε χρόνο έμπαιναν στις Σχολές περίπου χίλιοι σπουδαστές και στο τέλος του Α' Παγκόσμιου Πολέμου έφτασαν τους δύο χιλιάδες. Αυτό οδήγησε στην απόφαση για καθιέρωση εισαγωγικών εξετάσεων για όλες τις Σχολές, ξεκινώντας από το ακαδημαϊκό έτος 1927-28. Από το 1954 και μετά, ο αριθμός των εισαγόμενων φοιτητών καθορίζεται από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, ύστερα από πρόταση των Σχολών.
Στη δεκαετία του 1960 άρχισαν κατασκευαστικές εργασίες στην Πανεπιστημιούπολη, στην περιοχή Ζωγράφου. Τα νέα κτίρια της Πανεπιστημιούπολης περιλαμβάνουν αυτά της Φιλοσοφικής και Θεολογικής, τα τμήματα της Σχολής Θετικών Επιστημών και τη Φοιτητική Εστία.
Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2015
Ο Κομήτης του Χάλεϊ
Ο διασημότερος από τους κομήτες, που κάνει την εμφάνισή του κάθε 75 με 76 χρόνια στη «γειτονιά» μας.
Οι κομήτες είναι μεγάλα σε μέγεθος ουράνια σώματα, τα οποία κινούνται σε ελλειπτική τροχιά γύρω από τον Ήλιο. Έτσι, μπορεί να γίνουν ορατοί σε μας και στη συνέχεια να χαθούν με ταχύτητα στο μακρύτερο σημείο του ηλιακού μας συστήματος. Σε ότι αφορά τη σύνθεσή τους, αποτελούνται από παγωμένο νερό, διοξείδιο του άνθρακα, σκόνη, πετρώματα και άλλα σωματίδια. Καθώς, λοιπόν, πλησιάζουν τον Ήλιο, το ηλιακό φως θερμαίνει τον πάγο, ο οποίος και υποβάλλεται σε εξάχνωση. Το αέριο αυτό απομακρύνεται από τον Ήλιο και είναι ακριβώς εκείνο που εμείς βλέπουμε ως ουρά του κομήτη.
Ο Κομήτης Χάλεϊ πήρε το όνομά του από τον βρετανό αστρονόμο Έντμοντ Χάλεϊ (1656–1742), ο οποίος στις 4 Σεπτεμβρίου 1682 τον παρατήρησε για πρώτη φορά και το περιέγραψε. Υπάρχουν καταγεγραμμένες αστρονομικές παρατηρήσεις για τον συγκεκριμένο κομήτη στην Κίνα ήδη από το 240 π.Χ. Η εμφάνισή του το 12 π.Χ. παρακίνησε πολλούς θεολόγους να εικάσουν ότι το Άστρο της Βηθλεέμ, που καθοδήγησε τους Τρεις Μάγους όταν θέλησαν να επισκεφθούν τον νεογέννητο Ιησού, μπορεί να ήταν ο κομήτης Χάλεϊ.
Από τα αρχαία χρόνια οι κομήτες αποσπούσαν την προσοχή των ανθρώπων, κυρίως ως κακοί οιωνοί, λόγω της σπανιότητας της εμφάνισής τους. Συνήθως συνδέονταν με επερχόμενα γεγονότα καταστροφής, με λοιμούς, θανάτους βασιλέων και καταστροφή αυτοκρατοριών.
Τον Μάιο του 1910 η ανθρωπότητα είχε πιστέψει ότι έφτασε το τέλος της, όταν εμφανίστηκε ο κομήτης του Χάλεϊ, παρακινούμενη από αστρολόγους και μελλοντολόγους, που υποστήριζαν ότι θα συγκρουστεί με τη Γη. Ο πανικός μεγιστοποιήθηκε, όταν αποκαλύφθηκε ότι η ουρά του κομήτη περιείχε ένα δηλητηριώδες κυανιούχο αέριο. Μερικοί απατεώνες βρήκαν τότε την ευκαιρία να θησαυρίσουν, πουλώντας αντιασφυξιογόνες μάσκες στους αδαείς!
Στην Οκλαχόμα μια θρησκευτική σέχτα προσπάθησε να θυσιάσει μία παρθένα για να εξορκίσει το κακό, αλλά εμποδίστηκε από την αστυνομία. Στη Βιέννη ένας μικροσεισμός πανικόβαλε τους κατοίκους, οι οποίοι εγκατέλειψαν την πρωτεύουσα των Αψβούργων και κατέφυγαν στους γύρω λόφους για να παρακολουθήσουν τη συντέλεια του κόσμου.
Ο Αλβέρτος Αϊνστάιν διατηρώντας την ψυχραιμία του δήλωσε, όταν τον ρώτησαν αν ο κομήτης θα συγκρουσθεί με τη Γη: «Με βεβαιότητα σας λέω όχι». Και όταν τον ξαναρώτησαν πώς είναι τόσο βέβαιος, εκείνος απάντησε αφοπλιστικά: «Αν δεν πέσει, θα επιβεβαιωθώ. Αν όμως πέσει τελικά, κανείς μας δεν θα ζει για να μου πει ότι έκανα λάθος».
Τελικά, ο κομήτης πέρασε σε απόσταση 25 χιλιομέτρων από τη Γη στις 18 Μαΐου του 1910, διαψεύδοντας πανηγυρικά τις προβλέψεις των καταστροφολόγων. Μας επισκέφθηκε και πάλι στις 9 Φεβρουαρίου 1986, προσελκύοντας μόνο το ενδιαφέρον των επιστημόνων. Η επόμενη στάση του στον Πλανήτη Γη είναι προγραμματισμένη για τις 28 Ιουλίου 2061.
Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2015
Δίσεκτο Έτος
«Δίσεκτο» ονομάζουμε το έτος που αριθμεί 366 ημέρες,
αντί των 365 που έχουν τα κοινά. Αυτό συμβαίνει κάθε τέσσερα χρόνια,
όταν προσθέτουμε ένα 24ωρο, προκειμένου να διορθωθούν οι ατέλειες του
πολιτικού ημερολογίου σε σχέση με το αστρονομικό. Αν δεν συνέβαινε αυτή η
διόρθωση, σε βάθος χρόνου θα είχαμε τον Ιανουάριο καλοκαίρι και τον
Ιούλιο χειμώνα. Για να βρούμε ποιο έτος είναι δίσεκτο, δεν έχουμε παρά
να το διαιρέσουμε με το 4. Αν διαιρείται ακριβώς, σημαίνει ότι είναι
δίσεκτο και το έτος αυτό έχει 366 ημέρες.
Με το Ιουλιανό Ημερολόγιο,
που θεσπίστηκε από τον Ιούλιο Καίσαρα σύμφωνα τις προτάσεις του
αλεξανδρινού αστρονόμου Σωσιγένη (46 π.Χ.), ο Φεβρουάριος μετατέθηκε από
τελευταίος μήνας του έτους σε δεύτερος, αμέσως μετά τον Ιανουάριο, και
είχε 30 μέρες. Μεταξύ της 24ης και 25ης Φεβρουαρίου πρόσθεταν μία επιπλέον μέρα, δηλαδή η 24η Φεβρουαρίου υπολογιζόταν δύο φορές. Κι επειδή η μέρα αυτή ήταν η έκτη μέρα πριν από τις Καλένδες του Μαρτίου (1η Μαρτίου),
η δεύτερη 24η Φεβρουαρίου που προστέθηκε ονομάστηκε δις έκτη μέρα,
δηλαδή δεύτερη έκτη μέρα πριν από το Μάρτιο. Με τον καιρό, ο όρος
δίσεκτο έμεινε για ολόκληρο το έτος που έχει μία μέρα περισσότερη από τα
κοινά.
Αργότερα, από τον Φεβρουάριο αφαιρέθηκε μία μέρα και άλλη
μία επί του Αυγούστου, που προστέθηκε προς τιμή του αυτοκράτορα στον
μήνα Αύγουστο. Έτσιν ο Φεβρουάριος παρέμεινε με 28 μόνον ημέρες. Από
τους μεταχριστιανικούς χρόνουςν η επιπλέον μέρα προστίθεται στο τέλος
του Φεβρουαρίου, ο οποίος στο δίσεκτο έτος έχει 29 μέρες αντί για 28.
Για
το δίσεκτο ή βίσεκτο χρόνο επικρατούν πλήθος προλήψεων και
δεισιδαιμονιών, απόρροια της ρωμαϊκής επιρροής. Η δις έκτη εμβόλιμη μέρα
θεωρείτο αποφράς και κατ' επέκταση όλο το έτος. Σ' αυτό πρέπει να
συνετέλεσε το γεγονός ότι οι Ρωμαίοι θεωρούσαν τον Φεβρουάριο ως μήνα
των νεκρών και πίστευαν ότι άφηναν τον Άδη και κυκλοφορούσαν για λίγες
μέρες ανάμεσα στους ζωντανούς. Έτσι το δίσεκτο έτος δεν γινόταν η έναρξη
εργασίας με μακροχρόνια διάρκεια, όπως φύτευση αμπέλων, θεμελίωση
οικιών και σύναψη γάμου. Η πίστη για το δίσεκτο έτος μεταδόθηκε και
στους Έλληνες, ύστερα από τη ρωμαϊκή κατάκτηση.
Γι' αυτό και το
έτος κατά το οποίο συμβαίνουν δεινά μεγάλα δεινά (πόλεμοι, λιμοί,
μεγάλες φυσικές καταστροφές κ.ά.) καλείται «χρόνος δίσεχτος». Η αντίληψη
αυτή απηχείται και στα δημοτικά τραγούδια, όπως στην παραλογή «Του
νεκρού αδελφού», με τους στίχους:
Κι εμπήκε χρόνος δίσεκτος και μήνες οργισμένοι
κι' έπεσε το θανατικό, κι οι εννιά αδερφοί πεθάναν.
Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2015
Ύμνος εις την Ελευθερίαν
Ποίημα του Διονυσίου Σολωμού (1798-1857), οι δύο πρώτες στροφές του οποίου σε μουσική του Νικολάου Μάντζαρου (1795-1872), αποτελούν τον Εθνικό Ύμνο της Ελλάδας (1865) και της Κύπρου (1966).
Ο Ύμνος εις την Ελευθερία γράφτηκε
από τον 25χρονο Σολωμό στη Ζάκυνθο, πρώτα στα ιταλικά και εν συνεχεία
στα ελληνικά, τον Μάιο του 1823, σε μία περίοδο ιδιαίτερης έξαρσης της
Ελληνικής Επανάστασης. «…Δε θέλω να περάσει κανενός από το μυαλό πως την
ώρα που νικούν οι δικοί μας στο Μαραθώνα, εγώ κάθομαι και τραγουδώ για
ένα βοσκόπουλο…» (Ο θάνατος του βοσκού), έγραφε στον φίλο του Γεώργιο Δε Ρώσση την ίδια εποχή.
Το
ποίημα του Σολωμού αποτελείται από 158 τετράστιχες στροφές. Το μέτρο
είναι τροχαϊκό με εναλλαγές επτασύλλαβων και οκτασύλλαβων στίχων.
Σύμφωνα με το περιεχόμενό του μπορεί να χωρισθεί στα εξής μέρη:
- Προοίμιο (στρ. 1-34). Ο ποιητής παρουσιάζει τη θεά ελευθερία, θυμίζει τα περασμένα μαρτύρια του Ελληνισμού, την εξέγερση των σκλάβων, τη χαρά του Ελληνισμού, την έχθρα των Ευρωπαίων ηγεμόνων και την περιφρονητική αδιαφορία των Ελλήνων για τα φιλότουρκα αισθήματά τους.
- Η περιγραφή της Μάχης της Τριπολιτσάς (στρ. 35-74).
- Η μάχη της Κορίνθου και η καταστροφή του Δράμαλη στα Δερβενάκια (στρ. 75-87).
- Η πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου στα 1822 και ο πνιγμός των Τούρκων στον ποταμό Αχελώο (στρ. 88-122).
- Τα πολεμικά κατορθώματα στη θάλασσα, η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας κοντά στην Τένεδο και ο απαγχονισμός του Γρηγορίου Ε'. (στρ. 123-138).
- Επίλογος (στρ. 139-158). Ο ποιητής συμβουλεύει τους αγωνιστές να απαλλαγούν από τη διχόνοια και προτρέπει τους δυνατούς της Ευρώπης να αφήσουν την Ελλάδα να ελευθερωθεί (Γιάννης Ν. Παππάς: «Για να γνωρίσουμε το Σολωμό», εκδ. Μεταίχμιο).
Η φήμη του ποιήματος ξεπέρασε γρήγορα τα
στενά όρια της Ζακύνθου. Το 1824 μεταφράστηκε μέρος του στα αγγλικά και
ολόκληρο στα γαλλικά. Στον επαναστατημένο ελληνικό χώρο δημοσιεύτηκε τον
ίδιο χρόνο στο Μεσολόγγι, στην εφημερίδα «Ελληνικά Χρονικά» του Ιάκωβου
Μάγερ. Θα ακολουθήσουν και άλλες δημοσιεύσεις τον επόμενο χρόνο, ενώ
στις 21 Οκτωβρίου του 1825 θα δημοσιευθεί και η πρώτη κριτική του ποιήματος από τον Σπυρίδωνα Τρικούπη στη Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος, που εκδιδόταν στο Ναύπλιο.
Μεταξύ 1828 και 1830, ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν μελοποιήθηκε
από τον κερκυραίο μουσουργό Νικόλαο Μάντζαρο για τετράφωνη ανδρική
χορωδία και ακουγόταν με ενθουσιασμό σε εθνικές εορτές στα Επτάνησα. Τον
Δεκέμβριο του 1844 ο Μάντζαρος παρουσίασε μια νέα μελοποίηση του
ποιήματος και την υπέβαλε στον βασιλιά Όθωνα,
με την ελπίδα να γίνει το «εθνικό άσμα» της χώρας. Μέχρι τότε ο Εθνικός
Ύμνος της Ελλάδας ήταν ο Βαυαρικός (η γνωστή μελωδία του Χάιντν, που
σήμερα είναι ο εθνικός ύμνος της Γερμανίας και της Αυστρίας). Το έργο
έγινε δεκτό μόνο ως σύνθεση και βραβεύτηκε με τον Αργυρό Σταυρό του
Τάγματος του Σωτήρος.
Το 1865, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Κέρκυρα, ο Βασιλιάς Γεώργιος Α'
άκουσε την εκδοχή της σύνθεσης του Μάντζαρου για ορχήστρα πνευστών από
την μπάντα της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κερκύρας και του έκανε εντύπωση.
Ακολούθησε το Βασιλικό Διάταγμα της 4ης Αυγούστου
1865, που το χαρακτήρισε «επίσημον εθνικόν άσμα» και εντελλόταν η
εκτέλεσή του «κατά πάσας τας ναυτικάς παρατάξεις του Βασιλικού
Ναυτικού». Επίσης, ενημερώθηκαν οι ξένοι πρέσβεις, ώστε να ανακρούεται
και από τα ξένα πλοία στις περιπτώσεις απόδοσης τιμών προς τον Βασιλιά
της Ελλάδος ή την Ελληνική Σημαία. Από τότε ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν του Διονυσίου Σολωμού, μελοποιημένος από τον Νικόλαο Μάντζαρο, θεωρείται ως εθνικός ύμνος της Ελλάδας. Από τις 18 Νοεμβρίου 1966 με την απόφαση 6133 του υπουργικού συμβουλίου καθιερώθηκε και ως εθνικός ύμνος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2015
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων
Πολύπλοκος μηχανισμός, φτιαγμένος από χαλκό, τοποθετημένος μέσα σε
ξύλινο πλαίσιο, που προβληματίζει και συναρπάζει τους ιστορικούς της
επιστήμης και της τεχνολογίας, από την ανακάλυψή του λίγο πριν από το
Πάσχα του 1900. Βρέθηκε σε βάθος 60 μέτρων από σφουγγαράδες σ' ένα
ναυάγιο κοντά στα Αντικύθηρα, μαζί με αγάλματα, όπως ο γνωστός Έφηβος.
Αποτελούσαν πολύτιμα αντικείμενα, που μετέφερε ρωμαϊκό πλοίο από τη
Ρόδο στη Ρώμη επί εποχής Ιούλιου Καίσαρα στα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ.
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων,
όπως είναι γνωστός σήμερα, θεωρείται ένα από τα πρώτα υπολογιστικά
συστήματα. Είναι ένας ωρολογιακός μηχανισμός με δεκάδες οδοντωτούς
τροχούς μεγάλης ακριβείας, που περιστρέφονται γύρω από πολλούς άξονες,
όπως στα μηχανικά ρολόγια. Η πιο αποδεκτή θεωρία σχετικά με τη
λειτουργία του, υποστηρίζει ότι ήταν ένας αναλογικός υπολογιστής,
σχεδιασμένος να υπολογίζει τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων. Εκτιμάται
ότι φτιάχτηκε γύρω στο 87 π.Χ. από τον ρόδιο αστρονόμο Γέμινο.
Ο Μηχανισμός μελετήθηκε αρχικά από τον αρχαιολόγο Βαλέριο Στάη, ο οποίος στις 17 Μαΐου
1902 πρόσεξε ότι ένα από τα πέτρινα τεμάχιά του είχε ένα ενσωματωμένο
οδοντωτό. Έτσι, θεωρείται η αρχαιότερη σωζόμενη διάταξη με γρανάζια.
Καθοριστική στην αποκρυπτογράφηση του Μηχανισμού των Αντικυθήρων είναι
η συμβολή του βρετανού καθηγητή της ιστορίας της επιστήμης Ντέρεκ Τζον
Ντε Σόλλα Πράις (1922-1983), που ξεκίνησε μ' ένα άρθρο του το 1959 στο
περιοδικό Scientific American και ολοκληρώθηκε 15 χρόνια αργότερα με το
σύγγραμμα Gears from the Greeks: The Antikythera Mechanism – A Calendar Computer from ca. 80 BC.
Στην
έρευνά του είχε την υποστήριξη του πυρηνικού κέντρου «Δημόκριτος» και
του πυρηνικού φυσικού Χαράλαμπου Καράκαλου, με τον οποίον συνεργάστηκαν
στενά επί πολλά χρόνια, τόσο στη ραδιοφωτογράφηση του μηχανισμού με
ακτίνες Γ και Χ, όσο και στην ανάλυση της δομής και των συνδέσεων του.
Τα συμπεράσματα του Πράις δεν έγιναν αποδεκτά από τους ειδικούς της
εποχής του, οι οποίοι πίστευαν ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το θεωρητικό
υπόβαθρο, αλλά όχι και την απαιτούμενη πρακτική τεχνολογία για μια
τέτοια κατασκευή.
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων αποτελεί σήμερα ένα από τα διακεκριμένα εκθέματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.
Σχετική Βιβλιογραφία
- Χρήστου Λάζου: «Ο Υπολογιστής των Αντικυθήρων» (Εκδόσεις Αίολος, 1994)
Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2015
Το Έθιμο της Βασιλόπιτας
H βασιλόπιτα είναι το γλύκισμα - σύμβολο της Πρωτοχρονιάς και συνδέεται με την εορτή του Αγίου Βασιλείου, από τον οποίο πήρε το όνομά της.
Τη
βρίσκουμε με πολλές μορφές και διάφορους τρόπους παρασκευής, σ’ όλα τα
ελληνικά σπίτια, αστικά και αγροτικά. Ζυμώνεται κυρίως με αλεύρι, αυγά,
ζάχαρη και γάλα, και συνηθέστατα πάνω στην επιφάνειά της γράφεται ο
αριθμός του νέου έτους με αποφλοιωμένα αμύγδαλα.
Μέσα στο ζυμάρι
τοποθετείται ένα νόμισμα, που όποιος το βρει κατά το μοίρασμα της
βασιλόπιτας θα είναι ο τυχερός της χρονιάς. Σε κάποιες αγροτικές
περιοχές αντί για νόμισμα τοποθετούσαν παλαιότερα ένα κομματάκι άχυρο,
κλήμα ή κλώνο ελιάς, ανάλογα με την παραγωγή της περιοχής, και όποιος το
έβρισκε θα είχε καλή σοδειά κατά τη διάρκεια του χρόνου.
Η
βασιλόπιτα κόβεται και μοιράζεται με εθιμικό τελετουργικό τη νύχτα της
παραμονής του νέου χρόνου ή ανήμερα την Πρωτοχρονιά. Το γενικό πρόσταγμα
έχει ο νοικοκύρης του σπιτιού, που αφού τη σταυρώσει, κόβει και
μοιράζει τα κομμάτια της πίτας στα μέλη της οικογένειάς του και τους
τυχόν φιλοξενούμενους, ενώ ιδιαίτερα κομμάτια ξεχωρίζονται για τον
Χριστό, την Παναγία, τον Άγιο Βασίλειο, το σπίτι και τους ξενιτεμένους
της οικογένειας.
Το έθιμο δεν περιορίζεται μόνο στο σπίτι και την
ημέρα της Πρωτοχρονιάς. Από τις επόμενες ημέρες και σχεδόν μέχρι και τα
τέλη Φλεβάρη, σωματεία, επαγγελματικές ενώσεις και οργανώσεις κόβουν τη
δική τους βασιλόπιτα. Η συνήθεια αυτή είναι νεώτερη και κατάγεται από
στις παλαιότερες συντεχνίες, τα μέλη των οποίων έκοβαν την
πρωτοχρονιάτικη πίτα και τη μοιράζονταν για το καλό το δικό τους και του
κοινού τους επαγγέλματος.
Το έθιμο της βασιλόπιτας, όπως και άλλα του Δωδεκαημέρου (Χριστούγεννα - Θεοφάνεια),
ανάγεται στα ρωμαϊκά «Σατουρνάλια», που αποτελούν συνέχεια των
Ελληνικών «Κρονίων». Κατά τη διάρκειά τους προσφέρονταν ως δώρα καρποί
και πλακούντες (πίτες) μέσα σε χρυσά φύλλα. Μπορεί να σχετιστεί και με
τον εορταστικό άρτο της ελληνικής αρχαιότητας, που προσφερόταν στους
θεούς, ιδίως στα «Θαλύσια» και τα «Θαργήλια».
Υπάρχει, όμως, και η
χριστιανική παράδοση για το έθιμο της βασιλόπιτας. Όταν ο Άγιος
Βασίλειος ήταν επίσκοπος Καισάρειας, ο έπαρχος της Καππαδοκίας πήγε να
εισπράξει φόρους με άγριες διαθέσεις. Οι κάτοικοι φοβήθηκαν και ζήτησαν
την προστασία του επισκόπου τους. Αυτός τους είπε να συγκεντρώσουν ό,τι
πολύτιμα αντικείμενα είχαν για να τα προσφέρουν στον έπαρχο. Ο άγιος,
όμως, τον έπεισε να φύγει χωρίς να πάρει τίποτε. Ήταν παραμονή της
Πρωτοχρονιάς.
Επειδή η επιστροφή των αντικειμένων στους κατόχους
τους ήταν πρακτικά αδύνατη, με συμβουλή του αγίου ζυμώθηκαν πλακούντια
(μικρές πίτες) και μέσα σ’ αυτούς τοποθετήθηκε από ένα πολύτιμο
αντικείμενο. Έγινε η διανομή και, σαν από θαύμα, έτυχε στον καθένα ό,τι
είχε δώσει. Από τότε, λέγει η παράδοση, κάνουμε στη γιορτή του Αγίου
Βασιλείου πίτες με νομίσματα μέσα.
Νεώτερες παραλλαγές αυτής της
παράδοσης από τον Πόντο και τη Μικρά Ασία παρουσιάζουν τον Άγιο Βασίλειο
να κερδίζει τον εισπράκτορα των φόρων σε χαρτοπαίγνιο και στη συνέχεια
να γίνεται η διανομή με μικρά ψωμιά ή με μια μεγάλη πίτα.
Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2015
Η ιστορία του ηλεκτρικού λαμπτήρα
Η ανακάλυψη του λαμπτήρα πυρακτώσεως συνήθως αποδίδεται στον Τόμας Έντισον, ο οποίος έλαβε και το σχετικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στις 27 Ιανουαρίου
του 1880. Ωστόσο, οι προσπάθειες για την υλοποίηση αυτής της ιδέας
είχαν ξεκινήσει πολλά χρόνια νωρίτερα και από διάφορους ερευνητές.
Τα
πρώτα αξιόλογα πειράματα έγιναν στη δεκαετία του 1860 από τον άγγλο
φυσικό και χημικό Τζόζεφ Σουάν, ο οποίος επεδίωξε να κατασκευάσει λάμπες
με νήμα άνθρακα, αλλά η επιτυχία είχε μικτή διάρκεια, αφού έπειτα από
μερικά λεπτά το νήμα καταστρεφόταν. Δεκαοκτώ χρόνια αργότερα, αποφάσισε
να επαναλάβει τα πειράματά του, αξιοποιώντας μία νέα εφεύρεση, την
αντλία υψηλού κενού. Ο Σουάν παρουσίασε την ηλεκτρική του λάμπα το 1879,
αλλά διαπίστωσε ότι είχε αργήσει λίγο...
Μόλις λίγους μήνες
νωρίτερα, ο Τόμας Έντισον είχε υποβάλει αίτηση ευρεσιτεχνίας για έναν
όμοιο λαμπτήρα κενού. Την πρωτοχρονιά του 1879 παρουσίασε μια συστοιχία
από 50 λαμπτήρες, οι οποίες έπαιρναν ρεύμα από μια γεννήτρια συνεχούς
ρεύματος. Τρία χρόνια αργότερα άρχισε τη βιομηχανική παραγωγή τους στο
ιδιόκτητο εργοστάσιο «Edison Lamp Company» στο Νιου Τζέρσεϊ, το οποίο
είχε συγκροτήσει με ξένες χρηματοδοτήσεις. Στο μεταξύ, αντικατέστησε το
νήμα άνθρακα από σκληρές ίνες γιαπωνέζικου μπαμπού.
Ο Σουάν είχε
αρχίσει την κατασκευή λαμπτήρων στη Μ. Βρετανία από το 1880, επιλέγοντας
ως νήμα πυρακτώσεως ίνες βαμβακιού, επεξεργασμένες με άνθρακα.
Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2015
Παγκόσμιοι Αγώνες «Special Olympics»
Η κορυφαία αθλητική διοργάνωση σε παγκόσμιο επίπεδο αποκλειστικά για
άτομα με νοητική υστέρηση (Special Olympics World Games, ο πλήρης
αγγλικός τίτλος). Περιλαμβάνει τόσο θερινούς, όσο και χειμερινούς αγώνες
(με ολυμπιακά και ειδικά αθλήματα), οι οποίοι διεξάγονται εναλλάξ κάθε
δύο χρόνια, με πρωτοβουλία της διεθνούς οργάνωσης «Special Olympics»
(«Ειδικοί Ολυμπιακοί») και την αναγνώριση της Διεθνούς Ολυμπιακής
Επιτροπής (ΔΟΕ), που επιτρέπει τη χρήση της λέξης «Olympics» στον τίτλο
της διοργάνωσης.
Το «Special Olympics» είναι ένας μη κερδοσκοπικός
οργανισμός που ιδρύθηκε το 1968 από την αμερικανίδα Γιούνις Κένεντι
Σράιβερ (1921-2009), αδελφή του προέδρου των ΗΠΑ Τζον Κένεντι (1917 -
1963) και αποτελεί τη συνέχεια μιας κατασκήνωσης που είχε δημιουργήσει η
ίδια τον Ιούνιο του 1962 στο Πότομακ της πολιτείας Μέριλαντ για τη
δημιουργική απασχόληση και την άθληση των ατόμων με νοητική στέρηση.
Σκοπός
της οργάνωσης «Specials Olympics» είναι αφ’ ενός μεν η βελτίωση της
φυσικής κατάστασης και η ανάπτυξη του αυτοσεβασμού και της
κοινωνικότητας των εν λόγω ατόμων και αφ' ετέρου δε ο σεβασμός στη
διαφορετικότητα και τις ξεχωριστές ανάγκες των ανθρώπων αυτών και η
πεποίθηση ότι αποτελούν χρήσιμα και ισότιμα μέλη αυτής της κοινωνίας. Το
ελληνικό τμήμα της οργάνωσης ιδρύθηκε το 1987.
Οι Α' Παγκόσμιοι Θερινοί Αγώνες «Special Olympics» διεξήχθησαν στο Σικάγο το 1968 (20 Ιουλίου - 2 Αυγούστου)
και μέχρι το 1999 διεξάγονταν επί αμερικανικού εδάφους. Από το 2003
διεθνοποιήθηκαν κι έγιναν πρώτα στο Δουβλίνο, το 2007 στη Σαγκάη και το
2011 στην Αθήνα (25 Ιουνίου - 4 Ιουλίου), για να επανέλθουν στις ΗΠΑ το 2015 και συγκεκριμένα στο Λος Άντζελες (25 Ιουλίου - 2 Αυγούστου).
Οι Α' Παγκόσμιοι Χειμερινοί Αγώνες «Special Olympics» έγιναν το 1977
στο Στίμποτ Σπρινγκς των ΗΠΑ και από το 1993 διεθνοποιήθηκαν.
Οι
Παγκόσμιοι Αγώνες «Special Olympics» δεν πρέπει να συγχέονται με τους
Παραολυμπιακούς Αγώνες, που διοργανώνονται από τη Διεθνή Παραολυμπιακή
Επιτροπή σε συνεργασία με τη ΔΟE και αφορούν άτομα με κάθε είδους
αναπηρία. Στους Παραολυμπιακούς, η συμμετοχή του αθλητή εξαρτάται από το
αν θα πιάσει το κατώτατο όριο του αγωνίσματός του, ενώ αντίθετα, στα
«Special Olympics» η συμμετοχή είναι ελεύθερη.
Το 1996 στην
Ατλάντα ήταν η πρώτη φορά που συμμετείχαν σε Παραολυμπιακούς Αγώνες
αθλητές με νοητική υστέρηση. Η σαρωτική νίκη στην καλαθοσφαίριση της
ομάδας της Ισπανίας, το 2000 στο Σίδνεϊ, δημιούργησε σκάνδαλο, όταν
αποκαλύφθηκε ότι συμμετείχαν αθλητές χωρίς νοητικά προβλήματα. Το
μετάλλιο αφαιρέθηκε από την Ισπανία και οι αθλητές με διανοητική
αναπηρία αποκλείσθηκαν από τους Παραολυμπιακούς Αγώνες. Μετά από
διαπραγματεύσεις ετών, επανήλθαν στους Παραολυμπιακούς Αγώνες το 2012.
Οι
Παγκόσμιοι Αγώνες «Special Olympics» έχουν δεχτεί κριτική ότι
αναπαράγουν τα αρνητικά στερεότυπα και αυξάνουν την προκατάληψη για τα
άτομα με διανοτική αναπηρία. Η ελληνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία
έχει χαρακτηρίσει την εν λόγω διοργάνωση «συμπονετικό συντηρητισμό και
κολακευτικό λαϊκισμό, που αντιμετωπίζει το άτομο με νοητική αναπηρία ως
αντικείμενο οίκτου και ελέους».
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)